تنظیم فونت در Wayland (آرچ لینوکس)

تنظیم فونت در Wayland (آرچ لینوکس)

مقدمه

در محیط‌های Wayland (مثل Hyprland، Sway، KDE Plasma Wayland و GNOME)، مدیریت فونت کمی متفاوت از X11 است. بیشتر تنظیمات از طریق fontconfig انجام می‌شود و برنامه‌های GTK و Qt هر کدام روش خود را دارند.

در این آموزش، روش اصولی تنظیم فونت برای Wayland را بررسی می‌کنیم.

۱. نصب فونت‌های لازم

ابتدا فونت‌های پایه و فارسی را نصب کنید:

sudo pacman -S ttf-dejavu ttf-liberation noto-fonts noto-fonts-emoji

فونت فارسی پیشنهادی:

sudo pacman -S ttf-*********
# یا از AUR:
yay -S ttf-********* *****-fonts

برای ترمینال و آیکون:

sudo pacman -S ttf-jetbrains-mono-nerd ttf-firacode-nerd

بعد از نصب حتماً کش فونت را به‌روز کنید:

fc-cache -fv

۲. تنظیمات کلی با fontconfig (مهم‌ترین بخش)

فایل پیکربندی کاربر را بسازید:

mkdir -p ~/.config/fontconfig
nano ~/.config/fontconfig/fonts.conf

محتوای پیشنهادی برای فارسی + انگلیسی:

<?xml version="1.0"?>
<!DOCTYPE fontconfig SYSTEM "fonts.dtd">
<fontconfig>

  <!-- فونت پیش‌فرض بدون‌سریف -->
  <alias>
    <family>sans-serif</family>
    <prefer>
      <family>*********</family>
      <family>Noto Sans</family>
      <family>DejaVu Sans</family>
    </prefer>
  </alias>

  <!-- فونت سریف -->
  <alias>
    <family>serif</family>
    <prefer>
      <family>Noto Serif</family>
      <family>DejaVu Serif</family>
    </prefer>
  </alias>

  <!-- فونت مونواسپیس (ترمینال و کد) -->
  <alias>
    <family>monospace</family>
    <prefer>
      <family>JetBrainsMono Nerd Font</family>
      <family>FiraCode Nerd Font</family>
      <family>DejaVu Sans Mono</family>
    </prefer>
  </alias>

  <!-- بهبود رندرینگ -->
  <match target="font">
    <edit name="antialias" mode="assign"><bool>true</bool></edit>
    <edit name="hinting" mode="assign"><bool>true</bool></edit>
    <edit name="hintstyle" mode="assign"><const>hintslight</const></edit>
    <edit name="rgba" mode="assign"><const>rgb</const></edit>
    <edit name="lcdfilter" mode="assign"><const>lcddefault</const></edit>
  </match>

</fontconfig>

ذخیره کنید و کش را دوباره بسازید:

fc-cache -fv

۳. تنظیم فونت برنامه‌های GTK

بیشتر برنامه‌های GTK از همین تنظیمات fontconfig پیروی می‌کنند. برای اجبار بیشتر می‌توانید از gsettings استفاده کنید (اگر dconf نصب باشد):

gsettings set org.gnome.desktop.interface font-name '********* 11'
gsettings set org.gnome.desktop.interface document-font-name '********* 11'
gsettings set org.gnome.desktop.interface monospace-font-name 'JetBrainsMono Nerd Font 10'

۴. تنظیم فونت برنامه‌های Qt

برای برنامه‌های Qt در Wayland:

sudo pacman -S qt5ct qt6ct

سپس متغیر محیطی را اضافه کنید (در ~/.zshrc یا ~/.bashrc یا تنظیمات Hyprland):

export QT_QPA_PLATFORMTHEME=qt5ct

حالا qt5ct یا qt6ct را باز کنید و فونت مورد نظر را انتخاب کنید.

در Hyprland می‌توانید این متغیر را در فایل پیکربندی قرار دهید:

env = QT_QPA_PLATFORMTHEME,qt5ct

۵. تنظیم فونت در خود Hyprland

Hyprland مستقیماً فونت را کنترل نمی‌کند، اما برای مواردی مثل منوها و بعضی عناصر می‌توانید از ابزارهای جانبی استفاده کنید. مهم‌ترین کار همان تنظیم fontconfig است.

اگر از Waybar استفاده می‌کنید، فونت را در فایل کانفیگ Waybar مشخص کنید:

"font": "JetBrainsMono Nerd Font 11"

۶. تست تنظیمات

برای دیدن اینکه سیستم چه فونتی را انتخاب کرده:

fc-match sans
fc-match serif
fc-match monospace

برای تست رندر فارسی:

pango-view --font="********* 14" -t "این یک متن آزمایشی فارسی است"

۷. مشکلات رایج در Wayland

فونت در بعضی برنامه‌ها اعمال نمی‌شود

• برنامه را کامل ببندید و دوباره باز کنید
• اگر Flatpak است، از Flatseal دسترسی‌ها را بررسی کنید
• متغیرهای محیطی Qt را درست تنظیم کنید

متن‌ها تار یا بد هستند

تنظیمات hinting و rgba را در fonts.conf تغییر دهید و دوباره fc-cache -fv بزنید.

فونت ترمینال درست نیست

فونت را مستقیماً در تنظیمات ترمینال (Kitty، Foot، Alacritty و ...) انتخاب کنید. فقط به fontconfig اکتفا نکنید.

۸. جمع‌بندی

در Wayland مهم‌ترین کارها به ترتیب این‌هاست:

1. نصب فونت‌های مناسب (مخصوصاً ********* و Nerd Font)
2. ساخت و تنظیم فایل ~/.config/fontconfig/fonts.conf
3. اجرای fc-cache -fv
4. تنظیم Qt با qt5ct / qt6ct
5. تنظیم فونت در خود ترمینال و Waybar

با انجام این مراحل، نمایش فارسی در اکثر برنامه‌های Wayland تمیز و خوانا خواهد شد.

---

تهیه‌شده برای جامعه ARCHIHA