آموزش نصب فونت فارسی و بهبود نمایش متن در آرچ لینوکس

آموزش نصب فونت فارسی و بهبود نمایش متن در آرچ لینوکس

مقدمه

یکی از مشکلات رایج کاربران فارسی‌زبان بعد از نصب آرچ لینوکس، نمایش نادرست یا ناقص فونت‌های فارسی است. متن‌ها ممکن است به‌هم‌ریخته، با مربع، یا با فونت نامناسب نشان داده شوند.

در این آموزش، روش نصب فونت‌های فارسی و تنظیمات لازم برای نمایش بهتر متن را بررسی می‌کنیم.

۱. نصب فونت‌های پایه فارسی

چند فونت محبوب و خوانا برای فارسی:

sudo pacman -S ttf-dejavu ttf-liberation noto-fonts noto-fonts-cjk noto-fonts-emoji

فونت‌های فارسی مخصوص:

sudo pacman -S ttf-********* ttf-sahel ttf-shabnam

اگر بعضی از این فونت‌ها در مخازن نبودند، می‌توانید از AUR نصب کنید:

yay -S ttf-********* ttf-sahel *****-fonts

۲. نصب فونت‌های Nerd Font (برای ترمینال)

اگر از ترمینال‌هایی مثل Kitty، Alacritty یا Hyprland استفاده می‌کنید و آیکون می‌خواهید:

sudo pacman -S ttf-jetbrains-mono-nerd ttf-firacode-nerd

یا از AUR:

yay -S nerd-fonts-complete

نکته: نصب کامل nerd-fonts-complete حجم زیادی دارد. بهتر است فقط فونت مورد نیازتان را نصب کنید.

۳. به‌روزرسانی کش فونت‌ها

بعد از نصب هر فونت، حتماً این دستور را اجرا کنید:

fc-cache -fv

۴. تنظیم فونت پیش‌فرض سیستم

روش گرافیکی

اگر محیط دسکتاپ دارید (مثل KDE یا GNOME)، از تنظیمات Appearance یا Fonts می‌توانید فونت پیش‌فرض را تغییر دهید.

روش دستی (برای محیط‌های مینیمال و Hyprland)

فایل پیکربندی فونت را بسازید یا ویرایش کنید:

mkdir -p ~/.config/fontconfig
nano ~/.config/fontconfig/fonts.conf

محتوای پیشنهادی:

<?xml version="1.0"?>
<!DOCTYPE fontconfig SYSTEM "fonts.dtd">
<fontconfig>
  <alias>
    <family>sans-serif</family>
    <prefer>
      <family>*********</family>
      <family>Noto Sans</family>
      <family>DejaVu Sans</family>
    </prefer>
  </alias>

  <alias>
    <family>serif</family>
    <prefer>
      <family>Noto Serif</family>
      <family>DejaVu Serif</family>
    </prefer>
  </alias>

  <alias>
    <family>monospace</family>
    <prefer>
      <family>JetBrainsMono Nerd Font</family>
      <family>FiraCode Nerd Font</family>
      <family>DejaVu Sans Mono</family>
    </prefer>
  </alias>
</fontconfig>

سپس کش را دوباره بسازید:

fc-cache -fv

۵. بهبود نمایش در مرورگر و برنامه‌ها

فایرفاکس / کرومیوم

در تنظیمات مرورگر، فونت پیش‌فرض را روی یکی از فونت‌های فارسی (مثل *********) قرار دهید.

برنامه‌های Qt

برای برنامه‌های Qt می‌توانید از qt5ct یا qt6ct استفاده کنید:

sudo pacman -S qt5ct qt6ct

سپس در تنظیمات آن‌ها فونت را مشخص کنید و متغیر محیطی را اضافه کنید:

export QT_QPA_PLATFORMTHEME=qt5ct

۶. مشکلات رایج و راه‌حل

متن‌ها مربع نشان داده می‌شوند

فونت مناسب نصب نشده یا کش به‌روز نشده است. دستور fc-cache -fv را دوباره اجرا کنید.

فونت در ترمینال درست نیست

در تنظیمات ترمینال (Kitty، Alacritty و ...) فونت را صراحتاً روی یک Nerd Font تنظیم کنید.

فونت فارسی در بعضی برنامه‌ها اعمال نمی‌شود

برنامه ممکن است فونت را به‌صورت سخت‌کد شده استفاده کند. در این حالت باید از تنظیمات خود برنامه یا Flatseal (برای برنامه‌های Flatpak) استفاده کنید.

حجم زیاد فونت‌ها

فقط فونت‌هایی را نصب کنید که واقعاً نیاز دارید. نصب کامل بسته‌های بزرگ مثل nerd-fonts-complete معمولاً ضروری نیست.

۷. جمع‌بندی

برای داشتن نمایش خوب فارسی در آرچ:

1. فونت‌های پایه (noto-fonts, ttf-dejavu) را نصب کنید
2. حداقل یک فونت فارسی خوب (مثل ********* یا Sahel) نصب کنید
3. fc-cache -fv را اجرا کنید
4. در صورت نیاز فایل fonts.conf را تنظیم کنید
5. برای ترمینال از Nerd Font استفاده کنید

با این کارها، متن‌های فارسی در اکثر برنامه‌ها و محیط‌ها درست و خوانا نمایش داده می‌شوند.

---

منابع:

• ArchWiki – Fonts
• ArchWiki – Font configuration
• صفحه فونت‌های ********* و Sahel

تهیه‌شده برای جامعه ARCHIHA