مدیریت کرنل در آرچ لینوکس

مدیریت کرنل در آرچ لینوکس

یکی از نقاط قوت آرچ اینه که دستت برای انتخاب و تعویض کرنل بازه. برخلاف خیلی از توزیع‌ها که فقط یک کرنل رسمی دارن، اینجا می‌تونی هم‌زمان چند تا کرنل داشته باشی، بینشون سوییچ کنی و هر کدوم رو که خوای نگه داری یا پاک کنی.

کرنل‌های رایج

• linux : کرنل اصلی و پیش‌فرض. جدیدترین نسخه‌ها رو داره و معمولاً زودتر از بقیه ویژگی‌های تازه رو دریافت می‌کنه.
• linux-lts : نسخه با پشتیبانی طولانی‌مدت. پایدارتره و برای کسانی که نمی‌خوان هر دو سه هفته یک‌بار کرنل عوض کنن گزینه خوبیه.
• linux-zen : بهینه‌شده برای دسکتاپ و استفاده روزمره. خیلی‌ها برای گیم و کار عادی ترجیحش می‌دن.
• linux-hardened : با تمرکز بیشتر روی امنیت.

البته کرنل‌های دیگه‌ای هم در AUR وجود دارن، ولی برای شروع همین‌ها کافی هستن.

نصب کرنل جدید

فرض کن می‌خوای کرنل LTS رو هم داشته باشی:

sudo pacman -S linux-lts linux-lts-headers

یا برای Zen:

sudo pacman -S linux-zen linux-zen-headers

همیشه headers مربوط به همون کرنل رو هم نصب کن، مخصوصاً اگر از درایورهای NVIDIA یا ماژول‌های DKMS استفاده می‌کنی. بدون headers ممکنه بعد از بوت با مشکل مواجه بشی.

بعد از نصب، اگر از systemd-boot استفاده می‌کنی معمولاً ورودیش به صورت خودکار اضافه می‌شه. اگر از GRUB استفاده می‌کنی، بهتره یک‌بار پیکربندی رو به‌روز کنی:

sudo grub-mkconfig -o /boot/grub/grub.cfg

انتخاب کرنل هنگام بوت

وقتی سیستم روشن می‌شه، در منوی بوت‌لودر می‌تونی بین کرنل‌های نصب‌شده یکی رو انتخاب کنی. اگر منو خیلی سریع رد می‌شه، مقدار timeout رو در تنظیمات بوت‌لودر افزایش بده.

برای systemd-boot فایل /boot/loader/loader.conf رو ویرایش کن و مقدار timeout رو بیشتر بذار (مثلاً ۴ یا ۵).

حذف کرنل‌های قدیمی

نگه داشتن چند نسخه آخر معمولاً ایده‌ی خوبیه، ولی انباشته شدن کرنل‌های قدیمی فضای /boot رو پر می‌کنه، مخصوصاً اگر پارتیشن بوت کوچیکی داشته باشی.

برای دیدن کرنل‌های نصب‌شده:

pacman -Q | grep linux

حذف یک کرنل به همراه headers:

sudo pacman -Rns linux-zen linux-zen-headers

قبل از حذف، مطمئن شو حداقل یک کرنل دیگه سالم داری که سیستم باهاش بالا بیاد. هیچ‌وقت آخرین کرنل کارآمد رو پاک نکن.

نکات مهم درباره DKMS و درایورها

اگر از nvidia-dkms یا هر ماژول DKMS دیگه‌ای استفاده می‌کنی، با نصب هر کرنل جدید باید ماژول براش کامپایل بشه. به همین خاطر وجود headers ضروریه.

گاهی بعد از به‌روزرسانی بزرگ کرنل، لازم می‌شه ماژول‌ها رو دوباره بسازی. در بیشتر موارد pacman خودش این کار رو انجام می‌ده، ولی اگر مشکلی پیش اومد می‌تونی دستی بررسی کنی.

چه زمانی کرنل عوض کنیم؟

• اگر با کرنل اصلی مشکل سخت‌افزاری یا ناپایداری داری، LTS معمولاً گزینه امن‌تریه.
• اگر دنبال عملکرد بهتر در دسکتاپ هستی، Zen رو تست کن.
• اگر سیستم‌ت سرور یا ماشین حساسه، بهتره سمت hardened یا حداقل LTS بری.

خیلی‌ها یک کرنل اصلی (linux یا zen) همراه با LTS نگه می‌دارن تا اگر بعد از آپدیت مشکلی پیش اومد، بتونن با LTS سیستم رو بالا بیارن و مشکل رو برطرف کنن.

جمع‌بندی

داشتن بیش از یک کرنل در آرچ نه تنها مشکلی ایجاد نمی‌کنه، بلکه یک لایه اطمینان به سیستم اضافه می‌کنه. نصبش ساده‌ست، تعویضش از منوی بوت انجام می‌شه و حذف نسخه‌های قدیمی هم کار سختی نیست. فقط یادت باشه headers رو فراموش نکنی و هیچ‌وقت آخرین کرنل سالم رو پاک نکنی.